Over vormgeheugenmetaal in het kort:

Sinds enige tijd worden in de techniek enkele metaallegeringen voorzien van de aanduiding vormgeheugenmetaal. Deze legeringen hebben de unieke eigenschap dat ze in vaste toestand in een aantal modificaties voor kunnen komen. Metaalkundig gezien laat dit fenomeen zich verklaren als een spanningsgeÔnduceerde martensitische structuurverandering die omkeerbaar is. Tot deze geheugenlegeringen behoren TiNi (titaan/nikkel), CuAlZn (koper/aluminium/zink) en AuCd (goud/cadmium). Vooral titaan/nikkel wint het meestew terrein en wordt naast industriŽle toepassingen ook als implantatiemateriaal steeds meer gebruikt. Een veel voorkomende handelsnaam is Nitinol.. Vormgeheugenlegeringen kunnen in vaste toestand een fasetransformatie ondergaan als er een beperkt temperatuurgebied wordt doorlopen waardoor ze spontaan van vorm kunnen veranderen. Er kunnen zich dan in afhankelijkheid van de temperatuur twee productvormen voordoen. Titaan/nikkel vertoont een zogenaamde kristallografische en reversibele thermo-elastische martensitische transformatie die diffusieloos verloopt.

Vormgeheugenmetaallegeringen bieden door het vormherinneringsvermogen, de briocompatibiliteit en de hoge corrosiebestendigheid interessante toepassingen in de medische technologie. Er zijn reeds door diverse instellingen en bedrijven implantaten van vormgeheugenmetaal ontwikkeld. Het werkingsprincipe van implantaten van deze materialen berust daarop, dat dit implantaat onder verwarming een vooraf geÔnduceerde vormverandering ondergaat. Deze eigenschap van geprononceerd vormherinneringsvermogen biedt talrijke toepassingsmogelijkheden temeer omdat bij het teruggaan in de geprogrammeerde vorm ook arbeid verricht kan worden.

Innomet houdt zich al jaren bezig met de implementatie van dergelijke legeringen in zowel de industriŽle als medische sector. In december 2003 is over dit onderwerp een artikel van N.W. Buijs verschenen in het medisch fysische tijdschrift 'Technologie in de gezondheidszorg':

deel 1 - deel 2
Download hier het artikel 'Vormgeheugenmetaal' in pdf-formaat.

lezingen